Ekonomi

Paranın azalması resesyonu derinleştirir mi?

TUĞBA ÖZAY – BLOOMBERG HT ARAŞTIRMA

Para arzı ile enflasyon arasındaki ilişki hem piyasalarda hem de akademide hararetle tartışılan bir bahistir. Para arzı teorisine göre; Para arzındaki artış enflasyonu artırırken, para arzındaki azalma enflasyonu düşürür. Bununla birlikte, para arzı arttığında, enflasyon mutlaka artmaz. Enflasyonu etkileyen başka faktörler de var.

Örneğin, bir ülkenin üretimindeki bir azalma, fiyatlar genel düzeyinin yükselmesine neden olabilir. Ayrıca para politikaları, vergi politikaları, uluslararası ticaret ve diğer faktörler de enflasyonu etkileyebilmektedir. Para arzı-enflasyon ilişkisi gelişmiş ülkelerde genellikle daha az belirgin bir biçimde görülürken, gelişmekte olan ülkelerde daha güçlü bir ilgi var.

Mart 2020’de ABD’de yaşanan pandemi ile birlikte artmaya başlayan M2 para arzındaki artış yüzde 26’nın üzerine çıktıktan sonra gerilemeye başladı. Para arzının artmaya başlamasından bir ay sonra ABD’de hanehalkının tasarruf oranı yüzde 34 civarındaydı. 2019’da yüzde 7,6 olan hanehalkı tasarruf oranı, 2020’de yüzde 33,7’ye yükseldi. Bu bilgi, ABD hane halklarının tarihsel olarak şimdiye kadar kaydedilen en yüksek tasarruf oranına sahip olduğu anlamına geliyor.

Para arzı ile tasarruflar arasındaki bağlantı kolay bir nedensel ilişki değildir. Para arzı arttığında, tasarruf oranlarının artması beklenir, çünkü daha fazla para arzı faiz oranlarını düşürür, bu da tasarrufun çekiciliğini/potansiyel getirisini azaltır. Bununla birlikte, diğer faktörler de tasarruf oranlarını etkiler, dolayısıyla para arzındaki değişikliklerin tam etkisini anlamak için bu faktörlerin de dikkate alınması gerekir. Örneğin, yüksek bir gelir düzeyi tüketicilerin tasarruf etme eğilimini artırabilir çünkü onlar daha fazla gelire sahip olduklarında daha fazla tasarruf edebilirler. Ayrıca, daha yüksek faiz oranları, daha yüksek faiz oranlarına sahip hesaplarda tasarruf etmeyi daha cazip hale getirdiği için tasarruf etmeyi teşvik edebilir. Öte yandan, enflasyondaki artış ve ekonomik beklentilerdeki aşınma tüketicilerin tasarruf eğilimini azaltabilir.

Pandemi döneminde işini kaybeden ve gelirlerinde düşüş yaşayan haneler birikimlerini kullandı. Aşağıdaki grafik, para arzının artmaya başlamasından 1 ay sonra, Nisan 2020 prestijiyle kişisel tasarruf oranı, para arzı ve enflasyondaki değişimi gösteriyor.

Grafikten de görüleceği üzere ABD’de para arzındaki artışa rağmen hanehalkının tasarruf eğilimi gerilemiş ve enflasyon yükselmeye devam etmiştir. Mart 2021’den bu yana para arzındaki düşüşün devam ettiğini gözlemliyoruz. ABD M2 para arzı, Mart ayında yıllık yüzde 4,1 düşüşle 20,8 trilyon dolardı; bu, 1959’dan bu yana en büyük düşüş, bir önceki aya göre neredeyse iki kat fazla.

Öte yandan, M2 para arzı yıllık bazda 1933’ten bu yana en hızlı şekilde düşerken, düşüş hızı daha da artıyor. Son 3 ayda M2 yıllık yüzde 8’in üzerinde bir oranda düştü. Enflasyona etkisi gecikmiş görünüyor. Ancak tek fark, enflasyonun düşmeye başladığı tarihlerin, Fed’in faiz oranlarını artırmaya başladığı tarihlerle örtüşmesidir. İlginç bir şekilde, Büyük Buhran’dan bu yana, M2 para arzı düşerken Fed faiz oranlarını hiç yükseltmedi. Ancak enflasyonu kontrol edememe, Fed’i faiz oranlarını artırmaya zorladı. Daralan para arzıyla birlikte artan faiz oranları enflasyonu düşürürken, tasarruf oranları yeniden yükselmeye başladı.

Para arzında daralma riski nedir?

Para arzındaki azalma ekonomik aktivitenin yavaşlamasına ve işletmelerin büyüme potansiyelinin düşmesine neden olurken, bu durum işsizlik oranının artmasına ve ekonomik durgunluğun başlamasına neden olabilir. Öte yandan, para arzının azaldığı bir dönemde dolaşımdaki para talebinde bir artış olursa, bu artış fiyatların yükselmesine neden olarak enflasyonda yeni bir artışı tetikleyebilir. Diğer bir etkisi de para arzındaki azalmanın bankaların borç verme kabiliyetini sınırlamasıdır.

Çünkü bankaların borç vermeleri para yaratmaları anlamına gelir ki bu da para arzını artırır. Bankaların borç verme iştahındaki azalma para arzında erime yaratıyor. Bu, bankaların, işletmelerin ve bireylerin kredi taleplerine yanıt verme yeteneğini sınırlar. ABD’de şu anda durum bu.

Aşağıdaki grafik, ABD’deki küçük işletmelerin krediye erişim açısından değişimini göstermektedir. ABD’deki küçük işletmelerin krediye erişimi Mart ayında 2002’den bu yana en büyük daralmayı yaşadı.

ABD’deki politika yapıcılar, Büyük Buhran’dan bu yana para arzındaki düşüşten kaçınmaya çalıştılar. Bunun en büyük nedenlerinden biri para arzındaki düşüşün deflasyonist etkisidir. Yüksek enflasyona göre, M2 para arzındaki düşüş, daha büyük bir risk olan deflasyonist risk potansiyeli içerir.

Para arzının daraldığı tarihteki değerli dönemler:

1929 Büyük Buhranı: 1929 yılında başlayan Büyük Buhran, ABD ekonomisinde büyük bir daralmaya neden oldu. İflas, artan işsizlik, azalan tarımsal ve endüstriyel üretim, para arzının daralmasına neden oldu.
1980’lerde enflasyonla mücadele: 1980’lerde ABD ekonomisi enflasyonla başa çıkmak için bir dizi sıkı para politikası uyguladı. Bu politikalar para arzında daralmaya neden oldu.
2008 Küresel Mali Kriz : 2008 yılında ABD ve diğer ülkelerde başlayan mali kriz para arzında daralmaya neden olmuştur. Kriz döneminde değerli bankalar iflas etti, işsizlik oranları yükseldi ve bankaların kredi verme imkanları kısıtlandı.
Kovid-19 pandemisi: 2020 yılında Covid-19 pandemisi ABD ekonomisinde büyük bir daralmaya neden oldu. Para politikaları ve mali teşviklerin kullanılmasıyla para arzı artsa da özellikle işletmelerin iflas etmesi ve işsizliğin artması nedeniyle para arzı da daraldı.

Bu krizler ve özellikle Büyük Buhran sırasında yaşananlar, M2 para arzındaki daralmanın tehlikelerine ve sonuçlarına ışık tutmaktadır. Yani para arzında bir azalma; Ekonomik istikrarsızlık, işsizlik, enflasyon ve finansal kriz gibi olumsuz sonuçlara neden olabilir. Özetle; Fed’in M2’deki düşüşü göz ardı ederek sıkı para politikası duruşunu sürdürmesi, gelecekte deflasyonist bir çöküş riskini artırıyor. Fed geçmiş deneyimlerinden ders almazsa, sakin bir ekonominin ardından yeni ve daha geniş bir mali gevşemeye gitmek zorunda kalabilir. Bu durum ABD’nin 1970’ler ve 80’lerin yüksek enflasyon döngüsünü yaşamasına neden olabilir.

adana-escort
adiyaman-escort
afyon-escort
agri-escort
amasya-escort
ankara-escort
antalya-escort
artvin-escort
aydin-escort
balikesir-escort
bilecik-escort
bingol-escort
bitlis-escort
bolu-escort
burdur-escort
bursa-escort
canakkale-escort
cankiri-escort
corum-escort
denizli-escort
diyarbakir-escort
edirne-escort
elazig-escort
erzurum-escort
erzincan-escort
eskisehir-escort
gaziantep-escort
giresun-escort
gumushane-escort
hatay-escort
isparta-escort
mersin-escort
kars-escort
kastamonu-escort
kayseri-escort
kirklareli-escort
kirsehir-escort
kocaeli-escort
konya-escort
kutahya-escort
malatya-escort
manisa-escort
maras-escort
mardin-escort
mugla-escort
mus-escort
nevsehir-escort
nigde-escort
ordu-escort
rize-escort
sakarya-escort
samsun-escort
siirt-escort
sinop-escort
sivas-escort
tekirdag-escort
tokat-escort
trabzon-escort
tunceli-escort
urfa-escort
usak-escort
van-escort
yozgat-escort
zonguldak-escort
aksaray-escort
bayburt-escort
karaman-escort
kirikkale-escort
batman-escort
sirnak-escort
bartin-escort
ardahan-escort
igdir-escort
yalova-escort
karabuk-escort
kilis-escort
osmaniye-escort
duzce-escort
istanbul-escort
izmir-escort
kibris-escort
beylikduzu-escort

buca-escort
bornova-escort
konak-escort
karsiyaka-escort
cesme-escort
gaziemir-escort
balcova-escort
alanya-escort
manavgat-escort
konyaalti-escort
marmaris-escort
milas-escort
fethiye-escort
bodrum-escort
koycegiz-escort
kusadasi-escort
nazilli-escort
salihli-escort
didim-escort
kemer-escort
akhisar-escort
corlu-escort
cerkezkoy-escort
tarsus-escort
iskenderun-escort
sahinbey-escort
antakya-escort
esenyurt-escort
seyhan-escort
osmangazi-escort
kucukcekmece-escort
selcuklu-escort
ilkadim-escort
gebze-escort
polatli-escort
dalyan-escort
kumluca-escort
cankaya-escort
anamur-escort
cukurova-escort
yuregir-escort
torbali-escort
besiktas-escort
tuzla-escort
urla-escort
inegol-escort
aliaga-escort
luleburgaz-escort
biga-escort
ayvalik-escort
bandirma-escort
edremit-escort
girne-escort
lefkosa-escort
kesan-escort
siverek-escort
karakopru-escort
viransehir-escort
sehitkamil-escort
karabaglar-escort
bayrakli-escort
etimesgut-escort
mamak-escort
sincan-escort
altindag-escort
kepez-escort
aksu-escort
cigli-escort
menemen-escort
turgutlu-escort
defne-escort
karatay-escort
meram-escort
eregli-escort
mezitli-escort
yenisehir-escort
erdemli-escort
nilufer-escort
lara-escort
ortaca-escort
odunpazari-escort
tire-escort
gorukle-escort
atakum-escort
serdivan-escort
yakutiye-escort
akyazi-escort
dikili-escort
ortahisar-escort
soke-escort
datca-escort
kas-escort
serik-escort
yildirim-escort
izmit-escort
melikgazi-escort
seydikemer-escort
kocasinan-escort
talas-escort
oludeniz-escort
beykoz-escort
fatih-escort
pendik-escort
pamukkale-escort
kirikhan-escort
sancaktepe-escort
sile-escort
alsancak-escort
akcaabat-escort
pozcu-escort
side-escort
basmane-escort
mavisehir-escort
narlidere-escort
kemalpasa-escort
dudullu-escort
ceyhan-escort
seferihisar-escort
gumbet-escort
goztepe-escort
yalikavak-escort
bergama-escort
odemis-escort
selcuk-escort
darica-escort
catalca-escort
arnavutkoy-escort
bagcilar-escort
silivri-escort
umraniye-escort
beyoglu-escort
atakent-escort
maltepe-escort
halkali-escort
bahcelievler-escort
basaksehir-escort
merzifon-escort
mut-escort
dogubeyazit-escort
eryaman-escort
baglar-escort
dalaman-escort
bahcesehir-escort
sultangazi-escort
uskudar-escort
esenler-escort
saricam-escort
kozan-escort
aksehir-escort
beysehir-escort
cumra-escort
seydisehir-escort
sisli-escort
maslak-escort
mecidiyekoy-escort
sariyer-escort
dortyol-escort
samandag-escort
taksim-escort
etiler-escort
bebek-escort
levent-escort
atasehir-escort
bakirkoy-escort
gungoren-escort
zeytinburnu-escort
eminonu-escort
gazipasa-escort
silifke-escort
cekmekoy-escort
ortakoy-escort
sirkeci-escort
eyup-escort
gaziosmanpasa-escort
kadikoy-escort
kagithane-escort
kartal-escort
sultanbeyli-escort
eyupsultan-escort
atakoy-escort
gayrettepe-escort
dolmabahce-escort
sishane-escort
nisantasi-escort
camlica-escort
unkapani-escort
merter-escort
cengelkoy-escort
moda-escort
kozyatagi-escort
tarabya-escort
sultanahmet-escort
balat-escort
kasimpasa-escort
sirinevler-escort
avcilar-escort
buyukcekmece-escort
yesilkoy-escort
istinye-escort
sultanciftligi-escort
semsipasa-escort
yesiltepe-escort
hadimkoy-escort
cebeci-escort
saskinbakkal-escort
kavacik-escort
turgutreis-escort
fikirtepe-escort
kurtkoy-escort
emirgan-escort
zafer-escort
silivrikapi-escort
duatepe-escort
guzelyali-escort
tarlabasi-escort
yenidogan-escort
haznedar-escort
icerenkoy-escort
inonu-escort
kucukyali-escort
erenkoy-escort
kayisdagi-escort
yali-escort
bostanci-escort
caddebostan-escort
acibadem-escort
suadiye-escort
talatpasa-escort
kartaltepe-escort
seyrantepe-escort
rami-escort
tesvikiye-escort
agva-escort
esatpasa-escort
alibeykoy-escort
cihangir-escort
cevatpasa-escort
hamidiye-escort
caglayan-escort
karagumruk-escort
sogutlucesme-escort
orhangazi-escort
gunesli-escort
esentepe-escort
istiklal-caddesi-escort
hurriyet-escort
muratpasa-escort
ferikoy-escort
baglarbasi-escort
nenehatun-escort
icmeler-escort
yenigun-escort
ulus-escort
kecioren-escort
yenimahalle-escort
menderes-escort
yesilyurt-escort
kalkan-escort
ofis-escort
kayapinar-escort
ergani-escort
bismil-escort
sur-escort
ipekyolu-escort
ercis-escort
tusba-escort
ozalp-escort
kiziltepe-escort
artuklu-escort
foca-escort
yunusemre-escort
soma-escort
davutpasa-escort
cevizlibag-escort
cemberlitas-escort
kumburgaz-escort
kemerburgaz-escort
bayrampasa-escort
ayazaga-escort
belek-escort
kundu-escort
beldibi-escort
korkuteli-escort
beypazari-escort
cubuk-escort
elmadag-escort
haymana-escort
kahramankazan-escort
pursaklar-escort
akyurt-escort
basiskele-escort
cayirova-escort
derince-escort
dilovasi-escort
golcuk-escort
kandira-escort
karamursel-escort
kartepe-escort
korfez-escort
golbasi-escort
kahta-escort
ayvacik-escort
bozcaada-escort
can-escort
ezine-escort
gelibolu-escort
gokceada-escort
yenice-escort
palandoken-escort
aziziye-escort
horasan-escort
diyadin-escort
eleskirt-escort
patnos-escort
tutak-escort
gemlik-escort
gursu-escort
iznik-escort
karacabey-escort
kestel-escort
mudanya-escort
mustafa-kemalpasa-escort
bolvadin-escort
cay-escort
dinar-escort
emirdag-escort
sandikli-escort
suluova-escort
tasova-escort
munich-escort
stuttgart-escort
hopa-escort
yusufeli-escort
sinanpasa-escort
suhut-escort
bozdogan-escort
cine-escort
germencik-escort
incirliova-escort
bigadic-escort
burhaniye-escort
dursunbey-escort
erdek-escort
gonen-escort
karesi-escort
sindirgi-escort
susurluk-escort
amasra-escort
bozuyuk-escort
osmaneli-escort
genc-escort
karliova-escort
solhan-escort
adilcevaz-escort
ahlat-escort
guroymak-escort
hizan-escort
tatvan-escort
mutki-escort
gerede-escort
mudurnu-escort
bucak-escort
golhisar-escort
alaca-escort
iskilip-escort
osmancik-escort
sungurlu-escort
acipayam-escort
buldan-escort
civril-escort
honaz-escort
tavas-escort
uzunkopru-escort
tepebasi-escort
islahiye-escort
nizip-escort
nurdagi-escort
oguzeli-escort
araban-escort
bulancak-escort
espiye-escort
gorele-escort
tirebolu-escort
egirdir-escort
yalvac-escort
bunyan-escort
develi-escort
yahyali-escort
domanic-escort
gediz-escort
simav-escort
tavsanli-escort
akcadag-escort
battalgazi-escort
darende-escort
dogansehir-escort
alasehir-escort
demirci-escort
gordes-escort
avrupa-yakasi-escort
anadolu-yakasi-escort

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

-
Başa dön tuşu
escort
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
adalar escort
arnavutköy escort
ataşehir escort
avcılar escort
bağcılar escort
bahçelievler escort
bakırköy escort
başakşehir escort
bayrampaşa escort
beşiktaş escort
beykoz escort
beylikdüzü escort
beyoğlu escort
büyükçekmece escort
çatalca escort
çekmeköy escort
esenler escort
esenyurt escort
eyüp escort
fatih escort
gaziosmanpaşa escort
güngören escort
kadıköy escort
kağıthane escort
kartal escort
küçükçekmece escort
maltepe escort
pendik escort
sancaktepe escort
sarıyer escort
şile escort
silivri escort
şişli escort
sultanbeyli escort
sultangazi escort
tuzla escort
ümraniye escort
üsküdar escort
zeytinburnu escort
istanbul escort